پیام ویژه

آخرين مطالب

سرمقاله جوان/ قدرت بازدارندگی ایران به‌رغم بودجه محدود یادداشت

سرمقاله جوان/ قدرت بازدارندگی ایران به‌رغم بودجه محدود
  بزرگنمايي:

پیام ویژه - روزنامه جوان / «قدرت بازدارندگی ایران به‌رغم بودجه محدود» عنوان یادداشت روز در روزنامه جوان به قلم ابوالفضل صفری است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
در سال 2024، جهان با جهشی بی‌سابقه در هزینه‌های نظامی روبه‌رو شد، به‌طوری‌که مطابق گزارش منتشرشده از مؤسسه تحقیقات صلح بین‌المللی استکهلم (سیپری)، مخارج نظامی جهانی به رقم بی‌سابقه 2718 میلیارد دلار رسید. این رقم نسبت به سال گذشته میلادی، رشدی واقعی برابر با 4/ 9 درصد داشته است که بالاترین افزایش سالانه از زمان پایان جنگ سرد تاکنون به شمار می‌آید. این روند صعودی در همه مناطق جهان مشاهده شد، اما به‌صورت خاص در اروپا و غرب آسیا سرعت بیشتری داشته است. در اروپا، تقریباً همه کشور‌ها از جمله آلمان، لهستان و اعضای ناتو هزینه‌های خود را به‌طور چشمگیری افزایش داده‌اند. هزینه نظامی روسیه با افزایشی 38 درصدی به 149 میلیارد دلار رسید و اوکراین با تخصیص 34 درصد از تولید ناخالص داخلی خود به ارتش، رکورددار بار نظامی شد. در غرب آسیا نیز، رژیم صهیونیستی با افزایشی 65 درصدی، بودجه نظامی خود را به 5/ 46 میلیارد دلار رساند که بالاترین رشد سالانه از زمان جنگ شش‌روزه در 1967 تاکنون بوده است.
در میان این فضای جهانی ملتهب و مملو از رقابت‌های تسلیحاتی و جنگ‌های مدرن و درگیری‌های نظامی، جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان یکی از کشور‌های درگیر در تحولات امنیتی و ژئوپلیتیکی منطقه غرب آسیا، برخلاف موج جهانی، با کاهش 10 درصدی بودجه دفاعی خود مواجه بوده است. بر اساس داده‌های سیپری، ایران در سال 2024 با هزینه‌ای معادل 9/ 7 میلیارد دلار در جایگاه 34 جهان قرار گرفت. این در حالی است که ایران به شکل عمیق، پرشدت و گسترده‌ای هم‌زمان درگیر پرونده‌های امنیتی و نظامی متعددی همچون درگیری نظامی با محور غربی- عبری، مقابله با تهدیدات رژیم صهیونیستی، امریکا و کشور‌های غربی، حمایت از محور مقاومت، مقابله با تروریسم داخلی و پیرامونی، و دفاع از تمامیت ارضی خود در برابر تهدیدات فراسرزمینی بوده است. بنابراین، کاهش بودجه دفاعی ایران در چنین شرایطی هم نشان‌دهنده مظلومیت ساختاری نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی است و هم گواهی است بر نوعی از حکمرانی دفاعی هوشمند و مبتکرانه که توانسته در عین محدودیت‌های مالی، کارایی بازدارنده‌ای به‌مراتب فراتر از بودجه خود ایجاد کند. 
بازار
گزاره فوق که در نقطه مقابل جنگ روانی و شناختی غرب‌گرایان در مقصرنمایی از بخش دفاعی کشور در مشکلات اقتصادی است با مقایسه هزینه دفاعی ایران با سایر کشورها، آشکارتر می‌شود: امریکا با بودجه‌ای معادل 997 میلیارد دلار، همچنان بزرگ‌ترین خرج‌کننده نظامی جهان باقی مانده است. عربستان سعودی با 3/ 80 میلیارد دلار، ترکیه با 25 میلیارد دلار، سنگاپور با 1/ 15 میلیارد دلار، کویت با 7/ 8 میلیارد دلار، فنلاند با 7 میلیارد دلار و سوئیس با 6/ 7 میلیارد دلار، همگی هزینه‌هایی نزدیک یا بیشتر از هزینه‌های دفاعی جمهوری اسلامی ایران دارند. حتی کشور‌هایی که از نظر ژئوپلیتیکی در موقعیت‌های به‌مراتب کم‌تنش‌تری قرار دارند، بودجه‌های بالاتری را به امور دفاعی اختصاص داده‌اند. آلمان با 5/ 88 میلیارد دلار، ژاپن با صرف 3/ 55 میلیارد دلار و کانادا با 3/ 29 میلیارد دلار در کنار کشور‌های فوق، همگی در زمره کشور‌هایی هستند که تهدیدات عینی و بالقوه بسیار کمتری نسبت به ایران دارند، اما هزینه‌هایی به‌مراتب سنگین‌تر برای نیرو‌های مسلح خود اختصاص داده‌اند. 
در چنین شرایطی، مسئله قابل‌تأمل، نسبت میان هزینه و قدرت بازدارندگی است. واقعیت آن است که برخلاف انگاره فریبکارانه، دروغین و خسارت‌بار غرب‌گرایان که در برخی محافل نخبگانی و جامعه داخل کشور ترویج شده و بخش دفاعی را عامل فشار‌های اقتصادی قلمداد می‌نماید، ایران توانسته است با کمترین هزینه، بیشترین سطح بازدارندگی را در منطقه ایجاد کند. قدرت نظامی جمهوری اسلامی ایران نه از جنس مصرف‌گرایی و خرید‌های تسلیحاتی انبوه، بلکه محصول راهبردی مقاومتی، فناوری‌محور و بومی‌سازی‌شده است. بر همین اساس، برخلاف انگاره‌های القایی غرب‌گرایان، حقیقت عملکرد نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران در هزینه‌های دفاعی کشور قرار ندارد بلکه حقیقت در توانمندی‌های عملیاتی، اثربخشی تاکتیکی و تأثیرگذاری ژئوپلیتیکی این نیرو‌ها تحت فرماندهی مدبرانه و هوشمندانه فرمانده کل نیرو‌های مسلح نهفته است.
این حقیقت به‌ویژه در گزارش ششم مارس 2025 اندیشکده امریکایی و مشهور «رند» با عنوان «داود در برابر جالوت: عدم تقارن هزینه در جنگ‌های نوین» آشکارتر می‌شود. این گزارش تصریح می‌نماید که نیرو‌های کوچک‌تر نظامی می‌توانند با استفاده از فناوری‌های ساده، اما هوشمند، بار مالی سنگینی بر ارتش‌های کلاسیک وارد کنند. جمهوری اسلامی ایران دقیقاً در همین نقطه عملکردی ممتاز داشته است: پهپاد‌های شاهد، سامانه‌های الکترونیکی ساده، اما کاربردی و استفاده هوشمندانه از ترکیب جنگ نامتقارن و تسلیحات ارزان‌قیمت، موفق شده‌اند هزینه‌های سنگینی را به دشمنان تحمیل کنند. برای مثال نیروی دریایی امریکا در مقابله با حملات مقاومت سرافراز یمن مجبور شده است بیش از 200 موشک رهگیر با هزینه‌های چند میلیون دلاری استفاده کند، درحالی‌که پهپاد‌های مهاجم هزینه‌ای کمتر از چند هزار دلار داشته‌اند. 
قدرت دفاعی جمهوری اسلامی ایران، فراتر از تسلیحات، در اندیشه راهبردی نهفته است: تمرکز و وحدت در فرماندهی، پراکندگی نیرو‌ها و تکیه بر ساختار‌ها و تکنیک‌های نامتقارن، توسعه محور مقاومت به‌عنوان عمق راهبردی، بومی‌سازی فناوری‌ها، سرمایه‌گذاری در جنگ الکترونیک و دانش‌های نوین نظامی و ترکیب نیرو‌های کلاسیک با نیرو‌های مردمی، همگی اجزای یک مدل نوین دفاعی هستند که موجب شده است تا ایران بتواند با هزینه‌ای بسیار پایین‌تر از رقبای خود، تهدیدات فزاینده‌تری را دفع نماید. این همان الگوی «داود در برابر جالوت» است؛ داودی که نه با زره‌های سنگین بلکه با پرتاب سنگی هوشمند، دشمن جالوت غرق در زره را زمینگیر می‌کند. از این منظر، قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران محصول هم ابتکار‌های فناورانه و هم حکمرانی دفاعی متناسب با ظرفیت‌های واقعی کشور است. برخلاف جنگ روانی غرب‌گرایان داخلی که تلاش دارند با ارائه تصویری اغراق‌آمیز از هزینه‌های دفاعی، این بخش را عامل بحران‌های اقتصادی نشان دهند، داده‌های رسمی و جهانی نشان می‌دهد که هزینه‌های بخش دفاعی جمهوری اسلامی ایران نه‌تنها بالا نیست، بلکه بسیار پایین‌تر از بسیاری کشورها، حتی کشور‌های بی‌طرفی، چون سوئیس است. در عوض، بهره‌وری این بخش به‌مراتب بالاتر بوده و توانسته امنیت را در شرایط محاصره و تهدید مستمر تضمین کند. حقیقتی که جریان غرب‌گرا با جنگ روانی و شناختی گسترده خود درصدد پنهان نمودن آن از جامعه ایران است تا پرسش مردم از میزان کارآیی و فایده خود را برای کشور به محاق ببرد؛ جریانی هزینه‌بر، هزینه‌ساز و بی‌فایده. 
مدل دفاعی جمهوری اسلامی ایران الگویی متفاوت از نظم نظامی مسلط بر جهان را ارائه می‌دهد؛ نظمی که بر تسلیح، هزینه‌کرد‌های افسارگسیخته و رقابت‌های تسلیحاتی بنا شده است. ایران، با تکیه بر سنت‌های راهبردی، ایمان انقلابی و هوشمندی در استفاده از ابزار‌های نوین، موفق شده است تا از دل محدودیت‌ها، قدرتی برآمده از خرد راهبردی و جسارت عملیاتی بسازد. این همان الگویی است که نه‌تنها قابل دفاع، بلکه قابلیت ارائه به دیگر ملت‌های مستضعف عالم را داشته و عصر جدیدی برای محور مقاومت را ترسیم می‌کند. 
منابع:
 https://www. sipri. org/sites/default/files/2025- 04/2504_fs_milex_2024. pdf
https://www. rand. org/pubs/commentary/2025/03/david- vs- goliath- cost- asymmetry- in- warfare. html

لینک کوتاه:
https://www.payamevijeh.ir/Fa/News/1585729/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

صادرات و واردات در بندر شهید رجایی به حالت عادی برگشت

متقلبان کنکور نقره‌داغ می‌شوند؛ 10 سال محرومیت!

قتل در مقابل دانشگاه؛ قاتل خودکشی کرد

فتاح: باید بساط قراردادهای کوتاه مدت با کارگران برچیده شود

ارزش تولیدات صنعتی منطقه آزاد چابهار به 52 هزار میلیارد تومان رسید

روزهای سخت طلای سیاه؛ کاهش قیمت نفت رکورد زد

ویدیوهای 4K به شبکه اجتماعی ایکس می‌آیند

تنش‌های هند و پاکستان؛ دو قدرت هسته‌ای به کدام سو می‌روند؟

آخرین خبرها از اسکله بندر شهید رجایی

محرومیت سنگین برای متقلبان آزمون سراسری

پیکر کارمند مفقود اسکله شهید رجایی پیدا شد

رئیس ستاد اجرایی فرمان امام: باید بساط قراردادهای کوتاه مدت با کارگران برچیده شود

مهم‌ترین شگفتی گوشی گلکسی زد فلیپ 7 سامسونگ چه خواهد بود؟

هشدار تند ترامپ: اوکراین به‌زودی درهم‌ خواهد شکست

خارطوم: امارات در کشتار مردم سودان دست دارد

امارات مدعی کشف و مصادره محموله مهمات نظامی برای ارتش سودان شد

مرگ سالانه 800 کارگر بر اثر حوادث ناشی از کار

بریکس دلار را دور زد

ایران به بزرگترین اقتصاد جنوب شرق آسیا وصل شد

اپل از به‌کارگیری نمایشگر ضد انعکاسی برای سری آیفون 17 پرو صرفنظر کرد

الشیبانی: سوریه جدید تهدیدی برای اسرائیل نیست

افشای جزئیات دیدار ترامپ و زلنسکی در واتیکان

سرمایه گذاری در طرح های دونگی با پیش‌بینی سود تا 45 درصد

به‌زودی هوش مصنوعی جایگزین دکمه «لایک» شبکه‌های اجتماعی می‌شود!

آئین تکریم و معارفه فرمانده مرکز مقاومت بسیج بنیاد شهید و امور ایثارگران برگزار شد

واکنش روسیه به تهدید زلنسکی علیه رژه روز پیروزی

آتش‌سوزی گسترده در قدس اشغالی؛ تخلیه ساکنان کوه‌های اورشلیم

انفجار گوشی تلفن همراه، خودروی پراید را به آتش کشید

تبدیل ارس به هاب لجستیک با اتصال به ریل

«جنبلاط» برای پایان درگیری‌ها در سوریه پادرمیانی کرد

محدودیت‌های ترافیکی محورهای مواصلاتی در تعطیلات اردیبهشت

سود بازرگانی انواع لاستیک سواری 20 درصد شد

آزمایش محرمانه آمریکا؛ «عقاب سیاه» آمد

طاقت خانواده‌های زندانیان اسرائیلی طاق شد

نظر جالب آمریکایی‌ها درباره اهداف جنجالی ترامپ

دستور رئیس دیوان عالی کشور درباره مقصران حادثه بندر شهید رجایی

رونمایی از 5 داروی تولیدشده برای نخستین بار در ایران

شهادت 35 فلسطینی دیگر در غزه/ شمار شهدا به 52 هزار و 400 نفر رسید

روایت رسوایی آمریکا در دریای سرخ/ شلیک یمن به قلب ترومن

مادر فاطمه سلطانی: قرار بود شوهرم مرا هم بکشد!

سازمان هواپیمایی کشوری با افزایش غیرمنطقی نرخ بلیت در ایام مناسبتی برخورد می‌کند

30 درصد از کدهای مایکروسافت با هوش مصنوعی نوشته شده است

هشدار گروه مسلح دروزی در سوریه به کابینه الجولانی

آتش‌نشانی که یک روز بعد از بازنشستگی، داوطلبانه برای کمک به بندر شهید رجایی رفت

نوبیا Z70S اولترا با دوربین قوی و پردازنده پرچمدار، عکاسان و گیمرها را عاشق خود می‌کند

آیا جنگی بزرگ در پیش است؟

حمله ارتش رژیم صهیونیستی به خاک سوریه

ویتکاف: پوتین پس از سال‌ها احیای روابط با واشنگتن را محتمل می‌داند

مردی که به عروسی دعوت نشد خون به پا کرد

دامداران: نرخ شیر بوی زیان می‌دهد